Από καιρό είχαμε προγραμματίσει να κάνουμε το γύρο της Λίμνης Πουρναρίου και να που έφτασε η ώρα να γίνει πραγματικότητα. Μέσα στο αυτοκίνητο ήμασταν όλοι από εκείνα τα μέρη. «Παιδιά του Αράχθου». Τα σπίτια μας είχαν βυθιστεί στη Λίμνη, χρόνια τώρα. Είχαμε όμως νοσταλγήσει τον τόπο που μεγαλώσαμε και γι’ αυτό κάναμε το ταξίδι αυτό.

Γύρω- γύρω από τις βυθισμένες πολιτείες…

 

      Πριν μπούμε στην Άρτα, στη διασταύρωση με τον Στρατώνα, το αυτοκίνητο έστριψε δεξιά, με ανατολική κατεύθυνση.  Ύστερα από 1.500 μ. φθάνουμε στο χωριό Κυράτσα ενώ στην επόμενη διασταύρωση, ευθεία ο δρόμος οδηγεί, στο Υδροηλεκτρικό φράγμα Πουρναρίου που κρατάει τα νερά του Αράχθου σχηματίζοντας την ομώνυμη τεχνητή Λίμνη Πουρναρίου.

Ο δρόμος οδηγεί στο Πέτα και στα χωριά των Τζουμέρκων.

 

Προσοχή! Μην ξεχάσετε να προμηθευτείτε ψωμί-τυρί-νερό και βενζίνη για το υπόλοιπο της διαδρομής. Όχι πως δεν θα βρείτε παραπάνω, αλλά μην τυχόν και… τα προσπεράσετε.

 

Ο δρόμος είναι ανηφορικός. Μέχρι και 10 χιλιόμετρα και με δεύτερη ταχύτητα το αυτοκίνητο ζορίζεται.

      Πίσω μας, από μακριά, βλέπουμε την Άρτα και τον Εθνικό δρόμο με την πολιτεία Άγιοι Ανάργυροι, ψηλά φαίνεται το νοσοκομείο και από κάτω η «Ορεινή Άρτα».

 

Συνεχίζοντας τη διαδρομή, περνούμε τις διασταυρώσεις για Κλειστό και Μαρκινιάδα. Είναι χωριά που πλησιάζουν προς τη Λίμνη. Στο ανώτερο σημείο της διαδρομής συναντούμε βενζινάδικο-καφενείο-παντοπωλείο και πινακίδα που οδηγεί δεξιά προς τα χωριά Κοκκινοπήλια, Κλειδί, Πέτρα, Χελώνα και Σκουλικαριά.

 

Ο δρόμος ελαφρώς κατηφορικός. Μακριά και προς τ’ αριστερά μας, στο βάθος, φαίνεται η Λίμνη, κάτω από τον ορεινό όγκο του Κορφοβουνίου και Ξηροβουνίου.

 

Το σκηνικό γύρω δεν αλλάζει. Θάμνοι από ρείκια, φιλίκια και κουμαριές τίποτε άλλο, ένας τόπος ξερικός.

Μετά από λίγο φθάνουμε σε άλλη διασταύρωση που μας το δείχνουν καμιά δεκαπενταριά ταμπέλες. Η κάθε μια λέει και τη δικιά της κατεύθυνση. Εδώ,  σ’ αυτές τις περιοχές, αυτοί που ταξιδεύουν ας προσέχουν ιδιαιτέρως, αλλιώς θα βρεθούν σ’ άλλη γη και σε άλλα μέρη όπως στο Μεσόπυργο, Μεγαλόχαρη, Μηλιανά,  Βελεντζικό ή αλλού.

 

Εμείς, με το αυτοκίνητο ξέρουμε και δεν κάνουμε λάθος. Αριστερά οι ταμπέλες μας κατευθύνουν για Δίστρατο, Καλεντίνη, Βουργαρέλι, Άγναντα, Πράμαντα.

 

     Η διαδρομή μας τώρα αρχίζει να έχει ενδιαφέρον, βρισκόμαστε στην ερημιά, αλλά περνάμε από λαγκάδια με πλατάνια και στεφάνια κατακόρυφα σχεδόν, που ρίχνουν τις πέτρες στη μέση του δρόμου. Πολλές φορές ο οδηγός έκανε ελιγμό για ν’ αποφύγει τα εμπόδια -δυο και τρεις φορές συνέχεια-. Η σκέψη που κάνει όποιος περνάει από αυτό το μέρος είναι γιατί τόση ταλαιπωρία να τραβάει ο κόσμος για να φτάσει στο χωριό του.

 

Σκέψεις απλές, για τον δρόμο που οι πατεράδες μας έφτιαξαν το 1920 με «προσωπική εργασία». Γιατί οι νέοι μηχανικοί, οι μορφωμένοι και σπουδαγμένοι να κάνουν τον κόσμο να διανύει 50χλμ επιπλέον!

 

Επιτέλους φθάνουμε στο χωριό Μελάτες. Κάποιος από την παρέα είπε: “Παιδιά εγώ δεν αντέχω..Θέλω να σταματήσουμε για να φάμε”. Καθίσαμε σ’ ένα κιόσκι με θέα προς το ποτάμι της Καλεντίνης, που εκείνη την εποχή έφτανε και ενώνονταν με τον Άραχθο στην τοποθεσία με το όνομα «σμίξη». Οι μισοί από μας, άνοιξαν τις σακούλες με το ψωμοτύρι ενώ οι υπόλοιποι έβγαζαν φωτογραφίες και θαύμαζαν το τοπίο.

       Ξαναμπήκαμε στο αυτοκίνητο περνώντας αυτή τη φορά έξω από το μοναστήρι, εκεί που κάποτε γίνονταν πανηγύρι που κρατούσε τρεις μέρες. Στις 8 Σεπτεμβρίου, της Παναγίας..

 

Περάσαμε τη γέφυρα ακολουθώντας μια διαδρομή με ίσιο δρόμο, πνιγμένο στα πλατάνια και στα δέντρα.

Τα λίγα σπίτια κρατούν ακόμη λίγο κόσμο που βόσκουν τα γιδοπρόβατα στα καταπράσινα χωράφια.

 

Ύστερα από λίγο, ο δρόμος ανηφορίζει και πάλι κατηφορίζει και στρίβει πότε αριστερά και πότε δεξιά, να περνά ανάμεσα από σκαμμένους λόφους που κρατούν τις πέτρες όλο το καλοκαίρι μέχρι τον χειμώνα, που πέφτουν στο δρόμο και κάνουν τους οδηγούς να πάνε πέρα –δώθε, μήπως «βρούνε» από κάτω.

 

Στη θέση «γωνιά» υπάρχει διασταύρωση που ο δρόμος δεξιά πάει για το Βουργαρέλι (35χλμ), αλλά και προς Άγιο Χαράλαμπο, Παλαιοκάτουνο, Σκαλούλα και Αθαμάνιο.

 

Στα 100μ. περνούμε την γέφυρα από άλλο ένα παραπόταμο του Αράχθου (ποταμός Αθαμανίων).

    Η διαδρομή μας, παρουσιάζει μια άγρια ομορφιά από γκρεμούς, στεφάνια και λαγκάδια –εδώ δεν μπορείς να περάσεις βράδυ, μόνο τη μέρα και με παρέα-. Ο οδηγός «βάζει» δευτέρα και το αμάξι σκούζει ανεβαίνοντας. Μετά από λίγο συναντάμε τον συνοικισμό Παλαιοκάτουνο.

Η λίμνη φάνηκε για λίγο, ενώ μια ταμπελίτσα έγραφε: προς Φάγγο και Κάτω Καλεντίνη.

 

Οι παλαιότεροι θυμούνται τα μέρη αυτά που περνούσε ο παλαιός δρόμος απο τις στροφές του Άι Νικόλα για να φτάσει στο «Χάνι του Μπαλαούρα» που φιλοξενούσε όλο τον πληθυσμό που κατέβαινε στην Άρτα τον καιρό εκείνο…

 

Η παρένθεση αυτή των παλαιών αναμνήσεων ήταν επιβεβλημένη καθ’ ότι εμείς οι νέο- Έλληνες αλλάζουμε τα πράγματα και τα κάνουμε δήθεν ευκολότερα. Η παράκαμψη αυτή των 30χλμ, το πόσο στοίχησε, το λένε οι κάτοικοι που ζουν στις περιοχές αυτές…

 

    Η πορεία μας εξ’ άλλου θα συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό. Είμαστε στη Διασταύρωση Διστράτου. Από το σημείο αυτό η ταμπέλα λέει Άγναντα 45χλμ, Άρτα επίσης 45χλμ. Ακόμη: δεξιά ο δρόμος οδηγεί προς Ανεμορράχη 5χλμ. Περνώντας από το όμορφο δάσος των «δέντρων» και συνεχίζει για Καλλονή, Κυψέλη, Ράμια, Λεπιανά, Καταρράκτη, Άγναντα, Μελλισουργοί, και Πράμαντα (χωριά των Τζουμέρκων).

 

Εκεί κοντά στη διασταύρωση Διστράτου, μια ταμπέλα γράφει Άγιος Αθανάσιος- Πέραμα-Μουσείο. Από τον ίδιο δρόμο, περίπου 7χλμ. φθάνει κανείς στους συνοικισμούς Σιάντο και Δαφνούλα, χωρίς κόσμο σήμερα. Όλα αυτά τα μέρη σήμερα αποτελούν αναμνήσεις του παρελθόντος. Αυτοί οι συνοικισμοί, την δεκαετία του ’50, έσφυζαν από ζωή. Το ποτάμι έδινε ζωή όσο κυλούσε το νερό ποτίζοντας τα χωράφια, δυστυχώς δεν είναι στο δρόμο μας, ούτε βλέπουμε τους ανθρώπους αυτούς που έζησαν εκεί. Απλώς, με τη σφαίρα της φαντασίας που κάνει ο καθένας.

    Μικρές πολιτείες γύρω από την Λίμνη χάθηκαν κάτω από τα νερά, ενώ οι κάτοικοι αναζήτησαν αλλού την τύχη τους.

 

Εμείς που ζήσαμε στα μέρη αυτά, δεν ξεχνούμε τα καλοκαίρια και τους χειμώνες, κάθε εποχή με τα δικά της χαρακτηριστικά. Εκεί, τα καλοκαίρια στον καυτό ήλιο κάναμε κολύμπι με τα παιδιά που έρχονταν από το απέναντι μέρος. Από τα «ποτιστικά», την Δρυώνα, ακόμη και από το Κορφοβούνι. Τους χειμώνες τον Άραχθο δεν τον περνούσες, εύκολα κατέβαζε και το νερό ήταν θολό… ο φόβος και ο τρόμος για όλους!

 

Μ’ αυτές τις σκέψεις, που δεν ήταν μόνο δικές μου, συνεχίσαμε το δρόμο για τους Ναζαίους και το Τραπεζάκι, κτισμένα μέσα σε μεγάλα δέντρα κυρίως καρυδιές ενώ και τα χωράφια δείχνουν ότι ποτίζονται. Από το Τραπεζάκι έχουμε καλή θέα προς τη Λίμνη, από μακριά βεβαίως και κάτω χαμηλά.

 

Ο δρόμος που ακολουθεί το αυτοκίνητο είναι παλαιός και κατηφορικός, χρειάζεται προσοχή, γιατί δεν ξέρεις τι θα συναντήσεις στην επόμενη στροφή. Φθάσαμε στη Φτέρη. Το χωριό είναι συγκεντρωμένο, πολύ όμορφο, μέσα σε πλατάνια. Έχει μαγαζιά και αστυνομία. Το ίδιο και ο Βαθύκαμπος, χωριό αρκετά μεγάλο, με αρκετή κίνηση χειμώνα-καλοκαίρι.

      Από ψηλά, το ποτάμι δείχνει να κυλάει ομαλά όμως αν προσέξει κανείς σχολαστικά, μεγάλες τρύπες έχουν ανοίξει τα σκαπτικά μηχανήματα που ίσως να ζημιώσουν το περιβάλλον της κοίτης του ποταμού.

 

Όσοι περνούν μια φορά από το μέρος αυτό δεν το προσέχουν και τόσο. Αυτοί που το ζουν το καταλαβαίνουν καλλίτερα.

Διαβήκαμε και τη γέφυρα Τζαρή που «ενώνει» τα Τζουμέρκα με το Ξηροβούνι. Δεξιά πηγαίνεις προς το δήμο Αγνάντων και αριστερά προς το δήμο Ξηροβουνίου.

 

Από την γέφυρα η διαδρομή αρχίζει να ομορφαίνει, ο δρόμος καλλίτερα στρωμένος, με καλλίτερες προδιαγραφές. Ο δρόμος έχει ανηφόρα ενώ το τοπίο με θάμνους από πουρνάρια, χαρακτηριστικό γνώρισμα του ορεινού όγκου του Ξηροβουνίου.

 

Το πρώτο χωριό που συναντούμε είναι η Ροδαυγή και ύστερα φθάνουμε στα Πιστιανά, ενώ αριστερά, στο βάθος χαμηλά, βλέπουμε τη λίμνη «εκ του μακρόθεν». Το Ξηροβούνι το περνάμε μέσα από τέτοια βλάστηση, από θάμνους αλλά και πλατάνια, καρυδιές και πουρνάρια. Εδώ καταλαβαίνεις το κρύο να σε πηρουνιάζει όποια ώρα κι αν περάσεις.

 

Από τα δεξιά μας νοιώθεις σα να «πέφτει» το βουνό  να σε πλακώσει… Από τα αριστερά μας βλέπουμε όλα τα μέρη που περάσαμε προηγουμένως.

 

      Φτέρη, Βαθύκαμπος, Ναζαίους, Τραπεζάκι, Δίστρατο, Πέραμα, Σιάντο και Δαφνούλα. Όλα αυτά που περάσαμε πριν μία ώρα, δεν θα τα βλέπουμε. Ούτε το ποτάμι, ούτε τη Λίμνη που ποτέ δεν είδαμε από κοντά, δυστυχώς.

 

Για τελευταία φορά αγναντέψαμε τις κορυφογραμμές των Τζουμέρκων και μείναμε απλώς με την ανάμνηση ότι περάσαμε από αυτόν τον τόπο.

Από εδώ και πέρα ο δρόμος παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ιδιομορφίας του εδάφους.

 

Πόσα «φουρνέλα» να έχουν πέσει σ’ αυτά τα βράχια! Εδώ η πέτρα έχει τον πρώτο λόγο! Φαντάσου, να είχαμε τον τρόπο να κόβουμε πλάκες, θα είχαμε πλακοστρώσει τα Βαλκάνια!

 

Από την Κιάφα που μόλις περάσαμε, ο δρόμος πάει από τα δεξιά μας για Γυμνότοπο και Αμμότοπο.

Το τοπίο είναι αρκετά άγριο και ορεινό. Μόνο γίδια και πρόβατα βόσκουν. Το γάλα και το κρέας που τρως από αυτά τα μέρη το θυμάσαι μια ζωή. Ο Έλατος είναι το χωριό που συναντούμε μέσα σε χαράδρα και δεν φαίνεται ότι υπάρχει.

Αριστερά, ταμπέλα γράφει ότι ο δρόμος οδηγεί για Κορφοβούνι και Δρυώνα, εμείς συνεχίζουμε το δρόμο μας κατηφορίζοντας σε μια ευθύγραμμη πορεία.

Δεξιά, βλέπουμε το Γρίμποβο ενώ μπροστά μας «αχνά» διακρίνεται η Άρτα.

 

Η Άρτα, που έγινε μεγάλη χάρις τη φυγή των κατοίκων των ορεινών και όχι μόνο, περιοχών.

      Η Άρτα το 1950 εκτείνονταν από την εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων μέχρι την πλατεία Κιλκίς, εκατέρωθεν δηλαδή της οδού Σκουφά. Τότε, το οικόπεδο στην Αγία Φανερωμένη είχε ένα «φόρτωμα καλαμπόκι».

 

      Μ’ αυτές τις άναρχες σκέψεις τελείωσε και η διαδρομή. Ο Γύρος της Λίμνης Πουρναρίου. Το αυτοκίνητο έκλεισε κύκλωμα κοντά στο στρατόπεδο. Ο Γύρος που κάναμε δεν ήταν ο Γύρος της Λίμνης αλλά ο Γύρος του θανάτου… αφού πλέον, χωρίς υπερβολές, το έδαφος έχει σταθεροποιηθεί. Χίλια μέτρα το χρόνο να κάναμε, θα είχαμε τώρα δρόμο γύρω από τη Λίμνη όπως έχουν όλες οι Λίμνες.

 

      Η Δ.Ε.Η. μπορεί να μας έδωσε τα φώτα της όμως βύθισε στο σκοτάδι ανθρώπους και σπίτια, απομακρύνοντας τους από τον τόπο τους. Τα έργα χρειάζονται λεφτά, είναι γεγονός, όμως πίσω από το κόστος υπάρχουν άλλοι που θα δώσουν περισσότερα.

Ο τουρισμός, εκδρομές, αυτοκίνητα, μαγαζιά, κόσμος από μακριά να θαυμάζει τα τοπία!

Οικόπεδα να πωλούνται και η γη να παίρνει αξία, ενώ οι νέοι, μπορεί, να ξαναγυρίσουν στο χωριό. Όλα να ξαναρχίσουν απ’ την αρχή. Βενζίνες, πετρέλαια, μηχανήματα, ούζα, σταφύλια, αχλάδια, ψάρια και όλα τα αγαθά.

 

Να μην κάνουμε τον κόσμο να ζει 40 μέτρα κάτω από τη γη και να μην τολμάει να τινάξει το τραπεζομάντηλο από την πολυκατοικία που μένει.

Εμείς το Γύρο της Λίμνης κάναμε απλώς, όμως δεν περιμέναμε να δούμε και κάτι το διαφορετικό.

      Το νερό της Λίμνης έκανε αυτό που έπρεπε, διαμόρφωσε ένα νέο περιβάλλον στην περιοχή και ανάγκασε ν’ αλλάξουν πολλά.

 

Μην βλέπετε το πράγμα συνολικά. Οι κάτοικοι, ο καθένας από μας γνωρίζει που ζούσε κάποτε και που ζει σήμερα. Δυστυχώς, κάποιοι χάνουν και κάποιοι κερδίζουν. Ο Γύρος της Λίμνης Πουρναρίου δεν τελείωσε. Όσο θα ζούμε εμείς, οι πρώην κάτοικοι του, θα κάνουμε τακτικά αυτόν τον Γύρο…!

 

Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία,

Παναγιώτης Γ. Σπύρου