της Πέπης Μπαλαούρα

Τρανό γεφύρι, τρίδιπλο ποτάμι σ' έχει πάρει
στου κάτω κόσμου τ' άφαντα, στου Αχέροντα τα βάθη,
κι εχάθ' η πόρτα η τοξωτή, τ' ατίμητο λιθάρι
με των μαστόρων τον ιδρώ, των διαβατών τα πάθη.
Κώστας Κοτζιούλας

Το ιστορικό πλαίσιο

Το στολίδι-σήμα κατατεθέν, κάθε Τζουμερκιώτη και Τζουμερκώτισσας, κάθε Έλληνα και έν τέλει κάθε ανθρώπου που σέβεται την ιστορία, τον μόχθο  των προγόνων του για κάτι καλύτερο και που υποκλίνεται στο θαυμαστό και συνακόλουθα ωραίο, χτίζεται για πρώτη φορά το 1863. Πρέπει να σημειωθεί, ότι στη θέση που χτίζεται το Γεφύρι το 1863 υπήρχε παλαιότερα κάποια γέφυρα η οποία υποχώρησε το 1860. Χτίζεται λοιπόν, το 1863 από τον μάστορα Γιώργη, από την Κόνιτσα με χορηγία του Ι.Λούλη από την Αετορράχη . Σχεδόν την ημέρα των εγκαινίων της, η γέφυρα πέφτει. Λίγο αργότερα το 1866, αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας αυτό το ζωτικής σημασίας έργο για την περιοχή, ο Κώστας Μπέκας από τα Πράμαντα. Το κόστος του χτισίματος έφτασε τα 180.000 οθωμανικά γρόσια και καλύφθηκε από τους: Ι.Λούλη,Α.Λύτρα ,Ι.Ρήγκα ,Α.Μάρο ενώ η κοινότητα Αγνάντων προσέφερε ξυλεία για σκαλωσιές και πολλές άλλες κοινότητες διέθεσαν χρηματικά ποσά και προσωπική εργασία. Το έργο ξεκίνησε τον Ιούλιο του 1866 και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους . Όπως μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, χρησιμοποιήθηκαν χιλιάδες αυγά που μαζί με ασβέστη έγινε πορσελάνη, η συνδετική ουσία της πέτρας. Το Γεφύρι της Πλάκας, ήταν ένα αληθινό κομψοτέχνημα, μιας ξεχωριστής αρχιτεκτονικής. Το μεγαλύτερο των Βαλκανίων και το 3^ο στην Ευρώπη, διέθετε άνοιγμα τόξου 40 μέτρων, ύψος 19 μέτρα  ενώ το πλάτος του καταστρώματος ήταν 3,20 μέτρων. Υπήρχε μια μικρή κόχη στην οποία είχε τεθεί  η εικόνα ενός Αγίου. Για το χτίσιμό του, στην Παράδοση, αναφέρεται ότι στέριωσαν άνθρωπο, κάποιον Τούρκο ή μια επιληπτική κοπέλα από το Μονολίθι. Ο Κ.Μπέκας, ήταν τόσο ξακουστός για τις ικανότητές του, που λίγο καιρό μετά την περάτωση της Γέφυρας, Γάλλοι μηχανικοί που κατασκεύασαν τον Ισθμό της Κορίνθου, εντυπωσιάστηκαν τόσο που ζήτησαν να τον γνωρίσουν και του έκαναν δώρο μια κορδέλα μέτρησης.

Η κομβική θέση του Γεφυριού

Το μνημείο, ανήκε στο Δ.Πραμάντων, σε απόσταση  50 χιλιομέτρων από τα Ιωάννινα και ένωνε τους νομούς Άρτας και Ιωαννίνων. Με την εξέλιξη του τρόπου ζωής και την αύξηση των καθημερινών αναγκών  ήταν πλέον απαραίτητη η κατασκευή μιας γέφυρας για τροχοφόρα. Έτσι, για την διευκόλυνση της διαβίωσης  αλλά και την επέκταση διάφορων δραστηριοτήτων των κατοίκων, λίγο πιο χαμηλά από το τοξωτό γεφύρι, εκεί που σμίγει ο Ραφτανίτης με τον Άραχθο, στη θέση παλιογέφυρα, το 1960 κατασκευάζονται τσιμεντένια βάθρα και τοποθετείται Στρατιωτική γέφυρα   με ξύλινο δάπεδο, τύπου Μπέλεϊ. Από τότε και έπειτα, η επικοινωνία στην περιοχή γίνεται  άνετη και εύκολη και ανοίγονται νέοι ορίζοντες για τους κατοίκους των ορεινών και δυσπρόσιτων περιοχών. Μοιραία, κάθε φορά που θα διέσχιζε κάποιος τη Στρατιωτική αυτή γέφυρα, το βλέμμα στρεφόταν ανεπαίσθητα προς το παλιό ιστορικό Γεφύρι. Έστεκε εκεί σιωπηλό και περήφανο, μακριά από κάθε  σύγχρονο στοιχείο, μέσα σ’ ένα φόντο άγριας και παράλληλα ξεχωριστής ομορφιάς, να προκαλεί κάθε φορά εξαιτίας αυτής της επιβλητικότητάς του, δέος σαν το πρώτο. Ο Δ.Παπαδημητρίου αναφέρει:“Θυμίζει περασμένους καιρούς, ξεχασμένα βάσανα και πόθους των προγόνων μας και συγχρόνως διεγείρει το θαυμασμό μας για τις τεχνικές ικανότητες, την επιμονή, την υπομονή και την αφοσίωση στο κοινό καλό, των παλιών μαστόρων γεφυροποιών, που νομίζω πως, πάντα πρέπει να τους μνημονεύουμε. Εμείς, που γευόμαστε πια τα άφθονα σύγχρονα αγαθά του πολιτισμού, ας ανάβουμε πάντα κάποιο νοερό κεράκι στη μνήμη τους”. 

Η σημασία και ο ρόλος του στα χρόνια που ακολουθούν

Ο ορμητικός Άραχθος, ο αρχαίος Ίναχος ήταν τεράστιο εμπόδιο για τη μεταφορά των ανθρώπων αλλά και των κοπαδιών, από τις  απάτητες πλαγιές των Τζουμέρκων. Πολλοί άνθρωποι και πολλά ζώα είχαν πνιγεί προσπαθώντας να διασχίσουν το ποτάμι . Έτσι, με την κατασκευή της γέφυρας το 1866, λύνεται το πρόβλημα της μετακίνησης, παύει πλέον να μπαίνει σε κίνδυνο η σωματική ακεραιότητα και διευκολύνεται στο έπακρον η ζωή και ανάπτυξη της περιοχής. Οι Τζουμερκιώτες, δε θα χαρούν όμως  για πολύ το έργο αυτό. Κατά την περίοδο 1881-1913,ο Άραχθος θα αποτελέσει το σύνορο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ενώ στην αριστερή πλευρά της κοίτης του ποταμού, σε απόσταση 300 μέτρων από το γεφύρι, θα λειτουργήσει το φυλάκιο του ελληνικού στρατού. Από τη στιγμή λοιπόν ,που ορίστηκαν τα σύνορα της Ελλάδας στο ποτάμι η επικοινωνία και η χρησιμοποίηση της γέφυρας, καθίστατο ουσιαστικά αδύνατη. Ο αποκλεισμός αυτός και η δυσκολία των ορεινών περιοχών εκφράζεται στο  Δημοτικό Τραγούδι(Ν.Παπακώστας) ,ως εξής :

Ανάθεμά σε 'Πιτροπή και συ βρε Κουμουνδούρε,

 με το κακό που κάματε στην Άρτα, στα Τζουμέρκα,

το σύνορο που βάλατε στης Άρτας το ποτάμι,

Κλείστηκ' η Άρτα κλείστηκε, κλείστηκε το Τζουμέρκο.

 Θα στηρηθή και το ψωμί . που νάβρει να δουλέψη;

Ο κάμπος έμ'νε στην Τουρκιά και τα καλά λιβάδια,

Το βιό όλο και χάνεται, σ' αγρίδια βοσκοτόπια.........

Στα χρόνια αυτά, που ο ποταμός Άραχθος ήταν το σύνορο (1881-1912), στην Πλάκα λειτούργησε τελωνειακός σταθμός (αντίστοιχος Τούρκικος στο Βροδό ) και στεγάστηκε μόνιμη στρατιωτική φρουρά στο Στρατώνα της. Αυτό, διαρκεί μέχρι την απελευθέρωση της υπόλοιπης Ελλάδας(1912-1913). Το Γεφύρι από τότε και έπειτα  παραδίδεται στους κατοίκους της περιοχής .Κατά την διάρκεια του Β.Π.Π η γέφυρα κάνει καλύτερη τη ζωή  των κατοίκων των  απομονωμένων ορεινών περιοχών  που μετακινούνται για να προμηθευτούν τροφές(κυρίως καλαμπόκι) ή για να αναζητήσουν εργασία. Διευκολύνεται επίσης και οι Αντιστασιακές οργανώσεις καθώς και τα ένοπλα τμήματα ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ κατά την διάρκεια των αγώνων με σκοπό της Αποκατάσταση της χώρας.

Η Συμφωνία της  Πλάκας

 Η συμφωνία της Πλάκας, ήταν η ειρηνευτική  συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ των δύο  κυριότερων και παράλληλα αντιμαχόμενων αντιστασιακών οργανώσεων  ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ στις 29 Φεβρουαρίου 1944, περίοδο που η Ελλάδα βρίσκεται ακόμη υπό γερμανό-βουλγαρική κατοχή. Η συμφωνία υπογράφηκε στο Χάνι που  χαρακτηρίστηκε ως διατηρητέο μνημείο.

Το πρώτο ξένο  χτύπημα ,η αδιαφορία και το άδοξο τέλος

Το αριστούργημα,  που έφεραν εις πέρας οι “Πελεκάνοι” της Ηπείρου, δέχεται το πρώτο πλήγμα από τμήμα του σκληροτράχηλου γερμανικού στρατεύματος. Γερμανοί στρατιώτες, προκειμένου να εκδικηθούν ακόμη περισσότερο την περιοχή και να αφήσουν περισσότερα ερείπια, προσπαθούν να  αποτινάξουν το Γεφύρι. Αφού άνοιξαν πρώτα χαμηλότερα της καμάρας βαθιά τρύπα ,τοποθέτησαν  δυναμίτες ,πυροδότησαν  το φυτίλι και πήραν τον ανήφορο. Ευτυχώς, η γέφυρα δεν υπέστη σημαντική ζημιά .Τινάχτηκε  μόνο ένα μικρό τμήμα της γέφυρας , άνοιξε ένα μικρό χάσμα αλλά η γέφυρα και η καμάρα άντεξαν στην πίεση και τον κραδασμό. Η βλάβη αυτή αποκαταστάθηκε σύντομα με χοντρά ξύλα και συνεχίστηκε χωρίς εμπόδια η επικοινωνία των κατοίκων της περιοχής. Το ρήγμα αργότερα επισκευάστηκε ακόμη πιο ολοκληρωμένα με κρατική μέριμνα. Οι Ραφτανίτες, το 1943, επισκεύασαν το έργο με τσιμέντο και λειτουργούσε χωρίς προβλήματα. Κάθε χρόνο μάλιστα,  τα Θεοφάνεια, οι Τζουμερκιώτες  αφού συγκεντρώνονταν στη γέφυρα έκαναν την βάπτιση του Σταυρού στα παγωμένα νερά του Αράχθου. Το Γεφύρι κατέρρευσε την 1^η Φεβρουαρίου 2015, έπειτα από τις έντονες βροχοπτώσεις που επικράτησαν στην περιοχή για συνεχή 24ωρα. Η μεγάλη αύξηση της στάθμης των υδάτων, οδήγησε το μοναδικό ,πέτρινο και μονότοξο ιστορικό Γεφύρι να σιγήσει για πάντα και μαζί με αυτό  και ένα βαρυσήμαντο κομμάτι της ιστορίας μας. Αισθήματα θλίψης μα και οργής προκαλεί στον οποιονδήποτε έτυχε να βρεθεί εκεί και να αντικρίσει τον θάνατο, τα ερείπια και την ασχήμια. Πρόκειται για μια ασχήμια στην οποία κανένας μας   δεν είναι αμέτοχος. Δεν ενδιαφερθήκαμε ποτέ για τη συντήρησή του, δεν σκεφτήκαμε ότι ίσως τέτοια έργα του παρελθόντος έχουν ανάγκη την έγκαιρη παρέμβασή μας. Αρκεστήκαμε, απλά και  μόνο σε φωτογραφίες και σε θαυμασμό. Μέχρι εκεί ήταν όλο κι όλο το ενδιαφέρον μας .Ο Σπύρος Μαντάς, ο Πρόεδρος και Ιδρυτής του Κέντρου Μελετών  Πέτρινων Γεφυριών υποστήριξε ότι το μνημείο κατέρρευσε από την εγκατάλειψη. Λίγο παραπάνω από τον Άραχθο, βρίσκεται το γεφύρι Παπαστάθη που χτίστηκε το 1742 και το γεφύρι της Πολυτσάς, της ίδιας εποχής με τη  γέφυρα Πλάκας , πού άντεξαν παρότι είχαν μεσόβαθρα  μέσα στον ποταμό. Για τον κ.Μαντά όπως και για τους περισσότερους η κύρια αιτία πτώσης ήταν η εγκατάλειψη. Αφορμή  ήταν ο σχεδιασμός της ΔΕΗ για κατασκευή φράγματος  στον Άραχθο. Το Φράγμα δεν  έγινε ποτέ εξαιτίας προσφυγής πολλών στο συμβούλιο της Επικρατείας. Το μόνο που έγινε ήταν κάποιες πρόχειρες προσπάθειες επιδιόρθωσης του μνημείου το 1998.

Πιθανά αίτια κατάρρευσης

Έπειτα από την δυσάρεστο γεγονός, της καταστροφής του Γεφυριού, παρατηρείται έντονο ενδιαφέρον από την πολιτική ηγεσία για την αναστύλωση του καθώς επίσης και από πολλούς άλλους φορείς. Είναι χαρακτηριστικό, ότι κανέναν δεν άφησε ασυγκίνητο το δυσάρεστο γεγονός και από την πρώτη στιγμή υπήρξε πρωτοφανής διάθεση για προσφορά προκειμένου να ανακατασκευαστεί η γέφυρα . Ο  Αναπληρωτής Υπουργός κ. Σπύρτζης, επεσήμανε ότι αναστύλωση αποτελεί μια πρόκληση, ένα στοίχημα ουσιαστικά για τη χώρα αλλά και για την πολιτισμική μας κληρονομιά. Έπειτα από πρόδρομη έκθεση ομάδας εμπειρογνωμόνων,  παρουσιάστηκε ως πιθανότερο αίτιο κατάρρευσης ένας πλάτανος που είχε αναπτύξει τις ρίζες του κάτω από έναν ογκόλιθο στον οποίο είχε εδραστεί το ανατολικό βάθρο. Επομένως, ένας πλάτανος που άπλωσε τις ρίζες του  στις βάσεις του γεφυριού, οι παράνομες και ανεξέλεγκτες αμμοληψίες που οδηγούσαν ολοένα και περισσότερο στην υποχώρηση και την αδυναμία του εδάφους, η αστάθεια του βράχου στο οποίο στηριζόταν το ανατολικό βάθρο αποτέλεσαν το υπόβαθρο ,το  οποίο σε συνδυασμό με την ορμή-στάθμη των υδάτων και την εγκληματική αδιαφορία,πρώτα των αρμόδιων φορέων και έπειτα του καθενός από εμάς ξεχωριστά, επέφεραν το άδοξο τέλος του . Με άλλα λόγια, το αποτέλεσμα  υπό αυτές τις συνθήκες ήταν κάτι το αναπόφευκτο, ήταν μια διασταύρωση κακών και επικίνδυνων συγκυριών. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ερευνητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Κρήτης, είχαν επισημάνει την επικινδυνότητα του γεφυριού που τελικά κατέρρευσε.

Ευθύνες καταστροφής

Πολλά έχουν ειπωθεί και πολλά μένουν να εξακριβωθούν  για το ποιος “κρέμασε”  από το στολίδι  και το άφησε να  υποχωρήσει έπειτα από μία μέρα άσχημων καιρικών συνθηκών, που επικρατούν ,όπως πολύ καλά  γνωρίζουμε όλοι μας, συχνά-πυκνά στην περιοχή. Η φύση λειτουργεί κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο, οφείλουμε έτσι από νωρίς, παίρνοντας αυτό ως δεδομένο, να προγραμματίζουμε τα έργα μας, να κατευθύνουμε τα σχέδια μας προς εκείνη την κατεύθυνση που θα έρχεται σε απόλυτη αρμονία με το φυσικό περιβάλλον. Στην προκειμένη περίπτωση, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την αδιαφορία και τις τεράστιες ευθύνες πολλών εμπλεκόμενων μελών .Ο καθένας ξεχωριστά όμως, που πενθεί για αυτό το τόσο άψυχο μα και τόσο ζωντανό, οφείλει αναρωτηθεί με ποιο τρόπο  συνέβαλλε στην σωτηρία του και γιατί τώρα πονάει τόσο; Μήπως απλά όλο αυτό το ενδιαφέρον ήταν για κάποιους  επιφανειακό και οι διαδηλώσεις εναντίον σε ένα πιθανό φράγμα μια μόδα της εποχής ;Δεν είναι τυχαίο το γεγονός, όπως  αναφέρθηκε και παραπάνω, ότι μετά την απόφαση για την μη κατασκευή του φράγματος το γεφύρι εγκαταλείπεται και η μόνη παρέμβαση που γίνεται είναι κάποιες πρόχειρες επιδιορθώσεις, χωρίς  μελέτη ,πρόβλεψη και  ουσιαστική πράξη. Από την μία όχθη του ποταμού, βρίσκονται  εκείνοι που  υποστηρίζουν ότι το έργο το κατέστρεψε η μανία της φύσης. Ποιά μανία όμως άραγε ,αυτή που το κράτησε ορθό για 150 χρόνια και στο παρελθόν υπήρξαν φορές που  αυτή η μανία ήταν ακόμη πιο δυνατή ;Από την άλλη όχθη του ποταμού, θα συναντήσουμε εκείνους που θα μιλούν με οργή, θα κάνουν λόγο  για αδιαφορία και για ευθύνες γενικότερα θα αποδίδουν το κόστος γενικά. Ο Σύλλογος Προστασίας Αράχθου, επί 18 έτη που μάχεται εναντίον της κατασκευής ενός υδροηλεκτρικού φράγματος στο Άραχθο,το περιβόητο και γνωστό σε όλους Φράγμα Αγίου Νικολάου, έιχε δώσει αγώνα και για τον κίνδυνο φθορών του Γεφυριού  λόγω του χρόνου. Για τον Σύλλογο, το Γεφύρι μπορούσε και έπρεπε να είχε σωθεί. Από το 2002 και εξής ,μέσα από μία σειρά συνεχών και έντονων πιέσεων προς την τότε Ηγεσία της Νομαρχίας Ιωαννίνων, έπειτα προς Περιφέρεια ,προς την Υπηρεσία Νεώτερων Μνημείων κερδίζονται ελάχιστα που ωφελούν το Γεφύρι και συμβάλλουν στην προστασία του. Κερδίζονται ελάχιστα, εξαιτίας της έντονης  αδιαφορίας των αρμόδιων φορέων. Το χαρακτηριστικότερο δε όλων, είναι ότι μετά από προειδοποιήσεις το 2011 κατοίκων, για φθορές και κενά, σε έκθεσή της η Περιφέρεια, απαντά προς το Δήμο Βορείων Τζουμέρκων ότι δε διαπιστώθηκαν ύστερα από αυτοψία εμφανή σημεία  έντονης διάβρωσης ή αποσταθεροποίησης, τουλάχιστον της άνω δομής του μνημείου ή άμεσος κίνδυνος κατάρρευσης ή ανεπανόρθωτης ζημιάς. Αργότερα, στις 29/06/2013 σε σύσκεψη όλων των εμπλεκόμενων μελών αποφασίζεται να γίνει αυτοψία, καταγραφή ,εκτέλεση δύο γεωτρήσεων στη συνέχεια έκθεση και αξιολόγηση της μελέτης και τέλος  διαβίβαση της  μελέτης στην Υπηρεσία Νεώτερων Μνημείων. Πέραν της αυτοψίας τίποτα άλλο δεν πραγματοποιήθηκε. Για τον Σύλλογο Προστασίας Αράχθου, οι ευθύνες βαραίνουν εξίσου το τότε  Υπουργείο Πολιτισμού την Περιφέρεια καθώς επίσης και την Υπηρεσία Νεώτερων Μνημείων. Οφείλουμε και πρέπει ,το χρωστάμε άλλωστε  στην ιστορία του γεφυριού, αν θέλουμε να λέμε ότι υποστηρίζουμε μια ανακατασκευή του ,όποια θα είναι αυτή τελικά και άν θα γίνει ,να σταθούμε κάπου στη μέση και να σκεφτούμε σοβαρά πάνω σε πολλούς άξονες.

Σενάρια ανακατασκευής

Από την πρώτη κιόλας μέρα κατάρρευσης του Γεφυριού Της Πλάκας, το ενδιαφέρον της Πολιτείας ήταν έντονο και εκφράστηκε η δέσμευση πως θα γίνουν όλες οι απαραίτητες ενέργειες για να προχωρήσει άμεσα η διαδικασία και η πεποίθηση  πως το έργο θα αποκατασταθεί  καθώς αποτελεί στοίχημα για το την πολιτισμική κληρονομιά και για τη χώρα  Όλο αυτό το χρονικό διάστημα ,που ακολουθεί από την πτώση, έχει παρουσιαστεί έντονη διάθεση για προσφορά από πολλούς και διάφορους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς. Χαρακτηριστικά αναφέρονται :το Ε.Μ.Π. εξέφρασε την διάθεση να αναλάβει όλη την μελέτη αποκατάστασης, το σύνολο ή μέρος του κόστους ανακατασκευής επιθυμεί να χρηματοδοτήσει ο αλευροβιομήχανος Ν.Λούλης, ο Πρόεδρος της Γέφυρα Α.Ε. προσφέρθηκε να συμβάλλει με χρήματα και  έμπειρους μηχανικούς στην περάτωση του έργου, η ΣΕΓΜ(Μελετητικές συμβουλευτικές επιχειρήσεις για υποδομές και για την ανάπτυξη) δήλωσε την διαθεσιμότητα της να συνεισφέρει στις απαιτούμενες εργασίες αναστύλωσης ,το Ριζάρειο  Ίδρυμα αποφάσισε έπειτα από σύσκεψη του Συμβουλίου να συμβάλει στο μέτρο των δυνατοτήτων του στην ανακατασκευή. Είναι δεδομένο, πως όλες αυτές οι κινήσεις είναι πολύ αισιόδοξες και ενθαρρυντικές ωστόσο εκείνο που πρέπει να μελετηθεί εκτενώς είναι με ποιο τρόπο πρέπει πλέον να κατασκευαστεί το Γεφύρι ;Ο κ.Μαντάς που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην έρευνα των πέτρινων γεφυριών και γνωρίζει καλά για τους τρόπους που μπορεί να προστατευθεί ένα τέτοιο έργο χαρακτηριστικά λέει“Θέλω να ξαναφτιαχτεί αλλά είμαι πολύ επιφυλακτικός γιατί ό,τι έχουν επισκευάσει μέχρι σήμερα, το κατέστρεψαν”ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει :“Βάζουν τόσο τσιμέντο και ασβέστη, που βλέπεις ένα σοβατισμένο πράγμα. Οι παλιοί τεχνίτες ήταν τόσο καλοί, που δεν έβλεπες αρμό. Αυτοί οι τεχνίτες, οι “πελεκάνοι” όπως τους έλεγαν επειδή πελεκούσαν την πέτρα, είναι δυσεύρετοι. Εγινε μια προσπάθεια στην Πυρσόγιαννη της Ηπείρου να δημιουργηθεί μια σχολή, αλλά ακόμα δεν έχει αποδώσει πολλά”.Αυτό που  μένει να δούμε πλέον είναι έαν όντως η Πολιτεία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της για αποκατάσταση του Γεφυριού και κατά πόσο εμείς θα αλλάξουμε την στάση μας  και δεν   θα αφήνουμε ξανά  τα πράγματα στην τύχη τους περιμένοντας μια έξωθεν παρέμβαση ,περιμένοντας  κάποιον άλλον να δράσει. Οι τύψεις που αισθάνεται ο καθένας από εμάς, που είχε βρεθεί κοντά  σε αυτό το αριστούργημα ,το είχε περπατήσει νιώθοντας πρωτόγνωρο  δέος και που είχε να καμαρώνει για αυτό, καλό είναι να μετατραπούν σε δημιουργικό πνεύμα. Να μας  κάνουν μια γροθιά και να μην επιτρέψουμε  ξανά ανάλογα ανεπίτρεπτα περιστατικά να λάβουν χώρα ,που αμαυρώνουν την ιστορία και προδίδουν τους αγώνες των προγόνων μας.

Η σημασία του για την ανάπτυξη της περιοχής

Η περιοχή των Τζουμέρκων και της  Ηπείρου ευρύτερα είχε να καμαρώνει για αυτό το Γεφύρι, που ήταν  και το σημαντικότερο και αναμφισβήτητα από επιβλητικότερα  έργα στην περιοχή. Άν έψαχνε κάποιος ένα αξιοθέατο της περιοχής σίγουρα το Γεφύρι ήταν το πρώτο  στις επιλογές και εκείνα που έπρεπε οπωσδήποτε  να επισκεφτείς. Λίγες ήταν οι φορές, που αν έτυχε να διαβείς από την Πλάκα και να μην αντικρίσεις κάποιο λεωφορείο με επισκέπτες από διάφορα μέρη που έρχονταν για να θαυμάσουν από κοντά το μοναδικό αυτό μνημείο .Στα γύρω χωριά αλλά και στο χωριό Πλάκα, η επιχειρηματική δραστηριότητα παρουσίαζε  πολύ σημαντική ανάπτυξη .Το σημαντικότερο δε στοίχημα όλων όσων αποφάσιζαν να ριχτούν στα ορμητικά και παιχνιδιάρικα νερά του Αράχθου ήταν να αποκομίσουν  τις  καλύτερες  φωτογραφίες καθώς κατέβαιναν το ποταμό ειδικά στο σημείο που έστεκε αγέρωχο το Γεφύρι. Πέρα από από το Ράφτιγκ και το καγιάκ  , δραστηριότητες όπως πεζοπορία, τοξοβολία, ποδηλασία, ράπελ, παραπέντε και ιππασία είναι από τις πιο όμορφες συγκλονιστικές εμπειρίες που αξίζει κανείς να συμμετάσχει αφού έχουν επίκεντρο την πανέμορφη φύση των Τζουμέρκων και θα του μείνουν σίγουρα αξέχαστες. Είναι στο χέρι μας ,να διαφυλάξουμε από δώ και στο εξής ότι μας έμεινε και να προσπαθήσουμε να το ορθώσουμε και πάλι. Το Γεφύρι κατέρρευσε. Βλέπουμε την εποχή μας  καθημερινά να οδηγείται σε μια αμετάκλητη κατάρρευση δίχως προηγούμενο Έχουμε την καλή θέληση να μιλήσουμε για πράξεις; Θα πάρουμε ξεκάθαρα  την απόφαση να μην ξαναφήσουμε τίποτε  είτε αυτό είναι άψυχο είτε είναι  ζωντανό να μένει απροστάτευτο και ασθενές;

Αξιοποιήθηκαν οι ακόλουθες πηγές:

Τα Πέτρινα Γεφύρια της Ηπείρου,www.petrinagefiria.uoi.gr.ToΓεφύρι της Πλάκας,www.Wikipedia.org.Το ιστορικό Γεφύρι της Πλάκας , www.Hotelsline.gr. Η συναρπαστική ιστορία του (γκρεμισμένου πια) γεφυριού της Πλάκας www.lifo.gr.Κινητοποίηση για το Γεφύρι της Πλάκας,protothema.gr.Μελετητικές-Συμβουλευτικές επιχειρήσεις για υποδομές και ανάπτυξη ΣΕΓΜ.gr.Oγεροπλάτανος γκρέμισε το Γεφύρι της Πλάκας ,Dasarxeio.com.Οι ερευνητές είχαν προβλέψει τον κίνδυνο κατάρρευσης του Γεφυριού της Πλάκας www.defencenet.gr.Όταν γεράσουν τα μνημεία, www.Kathimerini.gr.Το Γεφύρι έπεσε από την εγκατάλειψη ,www.Kathimerini.gr.Η άδοξη κατάρρευση ,Η Ηχώ της Άρτας .Εδώ Ιωάννινα ,το πρώην Γεφύρι της Πλάκας , www.protagon.gr.Το εγχείρημα της αναστύλωσης ,www.Αgon.gr  (Hπειρωτικός αγών).Το ιστορικό Γεφύρι της Πλάκας , www.tovima.gr. Nα αναλάβουν την αναστύλωση του Γεφυριού της Πλάκας ,Τα Νέα .Κατέρρευσε λόγω της κακοκαιρίας, www.mixanitouxronou.gr.Kατέρρευσε το Ιστορικό Γεφύρι της Πλάκας ,www.zougla.gr.Συνέντευξη τύπου του Συλλόγου Προστασίας Αράχθου για την Γέφυρα Πλάκας. Ο Άραχθος κατάπιε το γεφύρι των Θρύλων, www.ethnos.gr.