Σάββατο, 17 Ιανουαρίου 2015 21:52
Η ασθένεια των πλατάνων έφτασε και στον Άραχθο
Μπορεί κανένας να φανταστεί πώς θα ήταν το χωριό μας και η περιοχή γύρω από
τον Άραχθο χωρίς τα πλατάνια; Αυτό το σενάριο μοιάζει εφιαλτικό και όλοι το
απευχόμαστε. Θα τολμούσα να πω ότι μοιάζει με «Έμπολα» της φύσης κι, αν δεν
το προσέξουμε, μπορεί να προκαλέσει ανυπολόγιστη περιβαλλοντική καταστροφή.
Η αρρώστια που διαβάζαμε ότι προσβάλλει τα 3-4 τελευταία χρόνια τα ποτάμια της
Ηπείρου έφτασε και στον Άραχθο. Αδιάψευστος μάρτυρας η πρόσφατη φωτογραφία,
κοντά στη γέφυρα Τζαρή. Η ασθένεια αυτή έχει ήδη εξαπλωθεί στον Καλαμά, τον
Αχέροντα, το Λούρο κι άλλες περιοχές της Ηπείρου.
Τα χαρακτηριστικά της ασθένειας
Η ασθένεια αυτή που προσβάλλει τα πλατάνια, λέγεται «μεταχρωματικό έλκος» και
προκαλείται από το μύκητα Ceratocystis platani, ο οποίος εισβάλει στο κορμό, τα
κλαδιά ή τις ρίζες, από πληγές στον εξωτερικό φλοιό του δένδρου. Πρόκειται για μια
σοβαρή νόσο, καθώς κατά την εξέλιξή της, νεκρώνει πλατάνια κάθε ηλικίας και
μεγέθους. Μεταδίδεται επίσης από το ένα δέντρο στο διπλανό από τις συνενώσεις
μεταξύ των ριζών τους. Ιδιαίτερα ευάλωτα σ’ αυτό το μύκητα είναι τα πλατάνια που
φυτρώνουν στην Ελλάδα και τα οποία έχουν την επιστημονική ονομασία orientalis.
Τρόποι μετάδοσης της ασθένειας
Η ασθένεια μεταδίδεται κυρίως μέσα από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως για
παράδειγμα με τα μηχανήματα εκσκαφής που χρησιμοποιούνται σε δρόμους κοντά σε
ποτάμια. Επίσης, η μετάδοση του μικροβίου γίνεται με εργαλεία κοπής δέντρων,
«πριόνια, τσεκούρια», εφόσον αυτά δεν απολυμανθούν πάρα πολύ καλά για τη
συνέχεια. Το καλοκαίρι στο χωριό υπήρχαν στα καφενεία αφίσες από το Δασαρχείο,
που ενημέρωναν για την ασθένεια και συνιστούσαν να μην κόβονται και
χρησιμοποιούνται αυτά τα δέντρα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να καταλάβουμε όλοι
ότι δεν πρέπει με κανένα τρόπο να κόψουμε ή να χρησιμοποιήσουμε κομμάτια από
αυτά τα άρρωστα πλατάνια. Εάν δεν προσέξουμε όλοι μας, ο κίνδυνος μιας
ολοκληρωτικής καταστροφής των πλατανιών είναι κοντά μας.
Το ιστορικό της ασθένειας
Οι πρώτες αναφορές για την ασθένεια αυτή καταγράφονται το 1935 στις Η.Π.Α.
Πιθανολογείται ότι στην Ευρώπη μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου
πολέμου με κιβώτια από ξύλο πλατάνου, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τη
μεταφορά πολεμικού υλικού. Συγκεκριμένα σε χώρες όπου αποβιβάστηκαν
συμμαχικά στρατεύματα (Ιταλία, Γαλλία), υπάρχουν οι πρώτες καταγραφές για την
εμφάνιση της ασθένειας εκείνη την εποχή. Στην Ελλάδα εμφανίζεται για πρώτη φορά
στη Μεσσηνία, το Δεκέμβριο του 2003. Εκτιμάται ότι ήρθε από την Ιταλία. Στην
Ήπειρο έφτασε με μηχανήματα εκσκαφής το 2010, (σύμφωνα πάντα με τις
εκτιμήσεις), τα οποία είχαν χρησιμοποιηθεί σε κάποια προσβεβλημένη από το μύκητα
περιοχή της Πελοποννήσου και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή
της Εγνατίας Οδού (το πιθανότερο σενάριο) ή κάποιου άλλου έργου.
Συμπέρασμα
Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι έχουν κινητοποιηθεί οι αρμόδιες κρατικές
υπηρεσίες και ενημερώνουν τους κατοίκους. Προληπτικά μέτρα δεν υπάρχουν πολλά.
Ίσως σε περιοχές με μικρή έκταση του φαινομένου να ενδείκνυται η εκρίζωση και η
καταστροφή των άρρωστων δέντρων, από συνεργεία των αρμόδιων αρχών.
Δεν ξέρω, αν θα μπορέσει να αναχαιτιστεί αυτή η εξάπλωση της ασθένειας. Θέλω
να πιστεύω ότι οι αρμόδιες αρχές θα κάνουν ότι περνάει από το χέρι τους. Ένα όμως
είναι σίγουρο: Εάν δεν καταλάβουμε τον κίνδυνο όλοι μας, δεν πρόκειται να
σταματήσει το κακό. Μακριά από αυτά τα δέντρα. Ούτε τσεκούρι ούτε πριόνι
πάνω τους. Ας μην το υποτιμήσει κανένας μας αυτό. (Ας μην πει «έλα μωρέ και τι
έγινε, εγώ θα απολυμάνω μετά το πριόνι π.χ. με πετρέλαιο» Η απολύμανση των
μηχανημάτων και των εργαλείων δεν είναι τόσο απλή υπόθεση). Ιδιαίτερη
ευαισθησία πρέπει να δείξουν όσοι χρησιμοποιούν σκαπτικά μηχανήματα.
Κανένας μας δε θέλει να δει ή να αφήσει ως κληρονομιά στα παιδιά του ένα τόπο
με νεκρωμένα τα πλατάνια.
Κώστας Σαλαγιάννης
Κατηγορία
Τα Νέα του κεντρικού
